Kỹ thuật bứng cây, di dời cây xanh để cây sống khỏe ở chỗ mới

Khi cải tạo sân vườn, mở rộng nhà xưởng hay giải phóng mặt bằng, nhiều cây đẹp có thể được giữ lại bằng cách bứng và trồng ở chỗ mới thay vì chặt bỏ. Di dời đúng kỹ thuật giúp cây có cơ hội sống cao; làm sai, cây dễ héo dần và chết sau vài tuần.

Trường hợp nên di dời thay vì chặt

• Cây khỏe, dáng đẹp, có giá trị cảnh quan hoặc kỷ niệm.

• Có chỗ trồng mới phù hợp nắng, đất, khoảng trống cho tán và rễ.

• Đường vào đủ cho thiết bị cẩu, xe chở với cây lớn.

Cây đã mục gốc, sâu bệnh nặng, nghiêng nguy hiểm thường không đáng di dời; xem chặt hạ cây nguy hiểm.

Chuẩn bị và thủ tục

• Đánh giá loài cây, sức khỏe, kích thước thân, tán và bộ rễ.

• Chọn thời điểm: tránh lúc cây đang ra lá non, ra hoa rộ; tránh ngày nắng gắt.

• Chuẩn bị sẵn hố trồng ở chỗ mới để rút ngắn thời gian cây nằm ngoài đất.

• Cây bóng mát công cộng (vỉa hè, công viên) và cây thuộc danh mục cần bảo tồn: dịch chuyển cũng phải có giấy phép như chặt hạ, theo Nghị định 258/2025/NĐ-CP; xem quy định chặt hạ, dịch chuyển cây.

Chuẩn bị hố trồng ở chỗ mới

• Hố rộng và sâu hơn bầu đất để có chỗ lấp đất tơi quanh bầu.

• Kiểm tra thoát nước: hố đọng nước lâu thì phải xử lý trước, rễ ngập úng dễ thối.

• Thay hoặc trộn thêm đất tốt nếu đất chỗ mới là đất xà bần, đất cứng.

• Kiểm tra trên cao và dưới đất: không có dây điện ngay trên tán, không có đường ống, cáp ngầm dưới hố.

• Tính trước đường cho xe cẩu vào và chỗ đứng của cẩu.

Các bước bứng và di dời cây

1. Tỉa bớt tán: giảm cành lá để cây bớt mất nước khi rễ bị cắt.

2. Đánh dấu và đào bầu: đào thẳng xuống quanh gốc, giữ bầu đất đủ lớn so với tán để không mất quá nhiều rễ; cắt rễ gọn bằng dụng cụ sắc, không giật đứt.

3. Bọc bầu: quấn bao tải hoặc lưới, buộc chặt để bầu không vỡ.

4. Cẩu, nâng: nâng từ bầu đất, không kéo hoặc treo cây bằng thân; lót đệm chỗ buộc dây để không trầy vỏ.

5. Vận chuyển: giữ cây thẳng, hạn chế va đập, che và giữ ẩm bầu, đi nhanh trong ngày.

6. Trồng lại: đặt cây đúng cao độ cũ, không trồng sâu hơn; lấp đất, nén vừa phải, tưới đẫm.

7. Chống đỡ: cây cao, tán rộng cần cọc chống hoặc dây néo.

Chăm sóc sau di dời

Những tuần đầu là giai đoạn quyết định. Tưới đều, giữ ẩm nhưng không để úng; che bớt nắng gắt cho cây; theo dõi lá héo, rụng bất thường. Không bón phân mạnh khi cây chưa ra rễ mới. Cây ra chồi, lá non trở lại là dấu hiệu cây đã bén rễ.

Thời điểm trong năm hợp di dời

Ở phía Nam, đầu mùa mưa thường thuận lợi vì đất ẩm, cây đỡ mất nước sau khi bứng. Di dời giữa mùa khô vẫn làm được nhưng phải tưới, che nắng kỹ hơn. Tránh làm ngay trước hoặc trong đợt mưa bão lớn, khi cây mới trồng chưa bám rễ dễ bị gió quật nghiêng.

Lỗi thường gặp khiến cây chết sau di dời

Tự làm và thuê đơn vị chuyên

Cây nhỏ, chỗ trống có thể tự bứng. Cây lớn, cây gần công trình, cần cẩu hoặc phải xin phép nên để đơn vị có kinh nghiệm và thiết bị. XANH 24H nhận bứng, di dời cây và trồng cây mới với cây từ vườn ươm; khi làm mới cả sân vườn xem thiết kế, thi công sân vườn, hoặc gửi yêu cầu báo giá.